Goierriko Hitza

jesus segurola » ikertzailea

«Euskara izadi eta gizaki arteko harremanetik sortu da»

Euskarazko hitzen jatorria aztergai duen hirugarren liburua idatzi du Jesus Segurolak; liburuan oinarritutako erakusketa ikusgai da Itarte etxean

maite quevedo

Zaletasun ugarik egin dute Jesus Segurola (Zumarraga, 1920) ezagun: txistugintzak, eskulturak, pinturak... eta baita zaletasunetik haratago doan euskararen jatorria ikertzen egindako lan oparoak ere. 1975ean Lar izeneko liburua argitaratu zuen eta 2001ean, jarraipena emanez, Izadi eta gizaki arteako harremanetan lar. Oraingoan, Euskeraren zuztarrak, Izadi eta gizaki arteko harremanetan lar esplikatu nahian dugu kalean, Hauts Urdina etxearen eskutik. Segurolaren lana oinarri duen liburua da, Iñaki Bastarrika urretxuarrak «bere lan zabala modu errazagoan eskaintzeko asmoz» borobildu eta Olatz Goiburu marrazkilari legazpiarrak ilustratu duena. Igandera arte liburua oinarri duen erakusketa dago ikusgai Itarte etxean.

Nola hasi zinen euskararen jatorria ikertzen?

Tailer batean egiten nuen lan. Behin, bertara joan zen batek Los Vascos izeneko liburu bat erakutsi zidan, euskararen jatorria aztertzen zuen liburua. Han euskal hitzek zerbait ziotela irakurri nuen. Zer zioten ikertzen hasi nintzen. Handik gutxira lehen liburua argitaratu nuen, 1975ean.

Zer zenioen lehen liburu hartan?

Hasieratik argi ikusi dut nire teoria: euskarak izadian ditu zuztarrak. Lehen liburuan hori nioen eta oraingoan ere bai. Euskara izadi eta gizaki arteko harremanetik sortu da.

Nola iritsi zara ondorio horretara?

Izadiaren jokaera eta gizakiaren hizketa aztertuz. Ahal badut egunero joaten naiz mendira: Izazpi, Irimo, Beloki, Oleta... Mendian nago ni gustura. Duela gutxi, mendian lagunekin bazkaltzen, esaten nien: zer gutxi behar duen gizonak zoriontsu izateko. Zoriontasunaz gain, izadiari adituz hitzen jatorria aurkitzen dut...

Adibidez?

Izotz hitzarekin, 'iz' zuztarra egizkiak (eguzkiak) sortzen duen 'iz' zuztarretik zetorrela banekien, eguzkiari begiratzen sentitzen dugun iz edo izataratik datorrena... Baina otz ez nekien nondik zetorren. Mendian izotza zapalduz sentitu nuen otz soinua, hortik beste zuztarra.

Teoria euskararen jatorriari buruzko biltzarrean aurkeztu zenuen, Arantzazun. Zer sentsazio izan zenuen?

Iritzi desberdinak ikusi nituen, baina positiboa izan da.

Liburuarekin gustura geratu zara?

Oso. Iñaki Bastarrikak gaztelaniara egindako itzulpenek asko lagunduko diote irakurleari.

Ikertzen jarraituko duzu?

Bai, baina liburuan diodan bezala astiz urri nabil.

Liburu didaktikoa

Jesus Segurolak berak aitortzen du 2001ean kaleratutako liburua jendearentzat «zaila» zela. Hain zuzen, lan zabal hura modu xeheago eta didaktikoago batean azaltzea izan da Iñaki Bastarrikaren helburua: «Segurolak modu autodidakta batean egin zuen aurreko liburua, bere kasara eta bere erara. Hain lan ona ez zen jende askorengana iritsi eta modu errazagoan azaltzea izan da asmoa», dio Bastarrikak.

Bastarrika ere «oso gustura» gelditu da emaitzarekin. «Oinarrian Jesusen ikerketa dago, hori ez da aldatu, baina liburua irakurterrazagoa da. Hainbat poetak alde poetikoa ere ikusi diote. Bestalde, Olatz Goiburu marrazkilariak eta inprentako Carlos Rodriguezek egindako lana ere nabarmenduko nuke».